January 2024 – Արեգ Պողոսյանի բլոգ

ՌԱՑԻՈՆԱԼ ԹՎԵՐԻ ՀԱՄԵՄԱՏՈՒՄԸ

Ռացիոնալ թվի բացարձակ արժեքը կոորդինատային ուղղի վրա այդ թվին համապատասխանող կետի հեռավորությունն է Օ կետից։

Օրինակ՝|-3/5| =|+3/5| =3/5

րկու ռացիոնալ թվերից ավելի մեծ է այն թիվը, որը կոորդինատային ուղղի վրա գտնվում է ավելի աջ։

Այսպիսով՝

1) ցանկացած դրական ռացիոնալ թիվ մեծ է զրոյից և ցանկացած բացասական ռացիոնալ թվից.

2) երկու դրական ռացիոնալ թվերից ավելի մեծ է այն թիվը, որի բացարձակ արժեքն ավելի մեծ է.

3) երկու բացասական ռացիոնալ թվերից ավելի մեծ է այն թիվը, որի բացարձակ արժեքն ավելի փոքր է,

4) ցանկացած բացասական ռացիոնալ թիվ փոքր է զրոյից։

Օրինակ՝5.2/7 > – 6.3/11 , քանի որ 5.2/7 -ը դրական թիվ է, իսկ -6.3/11-ը՝ բացասական.

-8.6/7 > -12.4/7, քանի որ |-8.6/7|=8.6/7 |-12.4/7|=12.4/7, 8.6/7<12.4/7

Գտե՛ք թվի բացարձակ արժեքը.

.|-7.1/2|=7/1/2
|9/5|=9/5
|-3.1/4 |= 9.1/4
|-6.7/13 |=6.7/13
|0|= 0
|13.2/9|= 13.2/9

2. Համեմատե՛ք հետևյալ ռացիոնալ թվերը.

3.1/2 > -4.5/9

-6.3/10 < 0

0 < 7.1/2

-4. 7/13 > – 9.1/4

-3. 2/5 > -4.2/5

+6.3/10 > 6.7/10

3. Իրար հավասա՞ր են արդյոք կոտորակները.

7/11> -7/11

-5/4 = 5/(-4)

6/7 = -6/(-7)

-3/2 < -(-3/4)

-7/(-12) = 7/12

4.Աճման կարգով գրե՛ք հետևյալ ռացիոնալ թվերը.

-2.1/5 , +6.4/7, -6.7/9, 0, +1.2/3, -11.4/5, +8.1/6, -16, +32.6/7
-16 -11 4/5 -6.9/7 -2. ⅕ 0 +1⅔ +6.4/7 +8.⅙ +32.6/7

5.Նվազման կարգով գրե՛ք հետևյալ ռացիոնալ թվերը.

+9.6/7, -8.1/2, 0, -7.5/11, +1/2, -3, +4.1/2, -12.4/7, 12.4/7
9.6/7 +4.½ 0 .½ -3 -7.5/11,-8.1/2, 12.4/7 12.4/7

6.Գրե՛ք այն բոլոր ամբողջ թվերը, որոնք կոորդինատային ուղղի վրա գտնվում են հետևյալ թվերի միջև.

-3.1/2 -3 -2 -1 0 1 2 2.1/2

0 1 2 3 4 5 6 7 8.1/3

-7.2/3 -7 -6 -5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4.1/9

-1.1/5 -1 0 1 2 +2.2/3

-10.1/7 -10 -9 -8 -7 -6 -5 -5.7/9

7.Քառակուսու պարագիծը նրա կողմից մեծ է 96 սմ-ով։ Գտե՛ք քառակուսու մակերեսը։
96;3=32 32×32=1024

8.Նավակը մի նավակայանից մյուսն է հասել կես ժամում՝ ընթանալով 1200 մ/ր արագությամբ։ Վերադառնալիս նա ծախսել է 20 ր-ով ավելի։ Նավակի արագությունը վերադառնալիս որքանո՞վ է փոքր եղել։ 30×1200 =36000 30+20=50 36000:50=720 1200-720=480

English

Մայրենի

Շարժում ես իլիկը մեր հին.
Մանում ու հեքիաթ ես ասում,
Մանում ես անվերջ ու արագ.
Սիրում եմ պարզկա քո լեզուն,
Ձեռներըդ մաշված ու բարակ։

Կարծես թե դարձել եմ ես տուն,
Բոլորն առաջվանն է կրկին.
Նորից դու հին տեղը նստում,
Շարժում ես իլիկը մեր հին.
Մանում ու հեքիաթ ես ասում,
Մանում ես անվերջ ու արագ.
Սիրում եմ պարզկա քո լեզուն,
Ձեռներըդ մաշված ու բարակ։
Նայում եմ, մինչև որ անզոր
Գլուխըս ծնկիդ է թեքվում.
Նորից ես մանուկ եմ այսօր,
Դրախտ է նորից իմ հոգում։
Արևը հանգչում է հեռվում,
Գետից բարձրանում է մշուշ,
Հեքիաթըդ անվերջ օրորում,
Իլիկըդ խոսում է անուշ…

թեշ Իմ տատիկը իլիկով գործում է, իսկ մայրիկըս ուղակի մանում է։
Մանելը
Պարզ՝ անամպ և ցուրտ Մենք սիրում ենք պարսկա զեր լեզուն։
Տկար

ան+վերջ
այս+օր

Ես պատկերացնում եմ տղայի, որը կարոտում է իր մայրիկին և հիշում է, որ իր մայրը անվերջ գործում է։

Մայրիկին կամ տատիկին

Պատմ

Ինչպե՞ս է բնորոշում Արգիշտի 1-ին Ասորեստանի զորքերի գերագույն հրամանատարը։
Վանի տերությունը Արգիշտի 1-ի օրոք (Ք․ա․ 786-764) հասավ աննախադեպ հաջողությունների։
2․ Ներկայացրեք Վանի տերության սահմանները Արգիշտի 1-ի օրոք։
Փոքր Ասիա և Պարսից ծոց
3․ Ի՞նչ կարևոր հենակետ-քաղաքներ կառուցեց Արգիշտի 1-ը, պետության հյուսիսում։ Ո՞ր թվականին է հիմնել Արգիշտիխինիլին։
Արգիշտի 1-ը հիմնադրեց բազմաթիվ նոր բնակավայրեր։ Դրանցից նշանավոր էր Էրեբունին (Ք․ա․ 782)՝ հետագայում Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանը։
4․ Մինչև ո՞ւր էին ձգվում Արգիշտի 1-ի քաղաքական ազդեցության ոլորտները։
5․ Ի՞նչ ընդգրկում ուներ Վանի տերությունը Սարդուրի 2-ի օրոք։
Այն հասնում եր մինչև չորս ծով։
6․ Համեմատեք Արգիշտի 1-ի և Սարդուրի 2-ի նվաճումները։
Ես համեմատեցի Սարդուրի Երկրորդի Նվաճումը ավելի մեծ է։

Ուսումնական

Ընթերցի՛ր Եղևնին, Հ. Ք. Անդերսեն. Եղևնին
Գրի՛ր, թե ինչպես, որտեղ և ում հետ կցանկանայիր անցկացնել Ամանորը։
Իմ ընտանիքի հետ։
Ընթերցի՛ր Սուրբ Ծննդյան գիշերը Չարլի Չապլինի գրած նամակը դստերը՝ Ջերալդինիային
Կատարի՛ր նամակի վերջում գրված առաջադրանքները։

Ինչքան հեռու եմ քեզանից, բայց թող կուրանան աչքերս, թե քո պատկերը , թեկուզ մի ակնթարթ, հեռանում է աչքիս առաջից:

Իմ կածիքով Չապլինը շատ բարի, հոքատար մարդ է։
Իմ կարծիքով նա ունեցել է շատ դժվար կյանք, բայց մեկ տեղ նաև հեշտ։
Ես այդքնել համազյն չեմ։

Մաթեմ

1․ Ընտրիր դրական թվերը:

ա) 50 ф

բ) 9ф

գ) −18 8/5

դ) 5/50 ф

ե) 0

զ) 54 ф

է) −1/9

2. Ռացիոնալ թվերի վերաբերյալ բերված պնդումներից ո՞րն է ճիշտ:

ա) Կոտորակային թվերը ռացիոնալ թվեր են: asaaaaa
բ) Բոլոր ռացիոնալ թվերը դրական են:

գ) Խառը թվերը ռացիոնալ չեն:

3. 36/16, 15, 9/15 թվերը (ընտրիր պնդման ճիշտ շարունակությունը).

ա) ռացիոնալ են: aaaa

բ) կոտորակային են:

գ) բնական են:

դ) բացասական են:

ե) ամբողջ են:

զ) դրական են:

4. Ինչպիսի՞ թիվ է 14 1/2-ը:

Նշիր բոլոր ճիշտ պատասխանները:

ա) ամբողջ թիվ է

բ) խառը թիվ է a

գ) ռացիոնալ թիվ չէ

դ) ամբողջ թիվ չէ a

5. Ճիշտ է արդյո՞ք հետևյալ պնդումը.

0, −3, 5, −36 թվերը ռացիոնալ թվեր են:

ա) ճիշտ է aa բ) սխալ է

6. Ռացիոնալ թվերի վերաբերյալ հետևյալ պնդումներից ո՞րն է սխալ:

ա) Որոշ ռացիոնալ թվեր դրական են:

բ) Բնական թվերը ռացիոնալ թվեր են: bbbbb

գ) Որոշ ամբողջ թվեր ռացիոնալ չեն: gggggg

7. Տրված է, որ a<0 և x>0

Որո՞նք կարող են լինել a և x թվերը:

Ընտրիր հնարավոր տարբերակները:

a=10/13
a=−31 aaaa
x=1/37 aaaa
x=39 aaaa
a=−1/20 aaaa
x=1/76 aaaa
x=−8 10/11

8. Հետևյալ թվերից ընտրիր ոչ ռացիոնալ թվերը:

Նշիր բոլոր ճիշտ տարբերակները:

բոլորն էլ ռացիոնալ են aaaaaaa
−13 7/8
18
−2
1/2
0
−11/18
24
−18
ոչ մեկը ռացիոնալ չի

9. Կատարիր գործողությունը․

ա) -9 + 5 =-4

բ) -15 – 6 =-21

գ) 10 – 45 =-35

դ) 10 – 19 =-9

ե) 22 – (-8) =30

զ) – 7 – (-5) =-2

10. Հաշվիր առավել հարմար եղանակով․

ա) 12 – 54 – (-22) + 30 – (-20) =70

բ) 6 + (-26) – 25 – 33 + 45 =-33

Լրացուցիչ առաջադրանք

1․ Ինչպիսի՞ թիվ է 5/7-ը:

Նշիր բոլոր ճիշտ պատասխանները:

ա) ամբողջ թիվ է

բ) ռացիոնալ թիվ է aaaa

գ) ռացիոնալ թիվ չէ

դ) ամբողջ թիվ չէ aaa

2․ Հետևյալ թվերից ընտրիր ռացիոնալ թվերը:

Նշիր բոլոր ճիշտ տարբերակները:

բոլորն էլ ռացիոնալ են aaaa
−7/8
1/8
−20
-1/2
0
−11/18
24
−18/45
ոչ մեկը ռացիոնալ չի

3․ Կատարիր գործողությունը․

ա) -10 + 3 = -7

բ) -13 – 6 =-7

գ) 11 – 13 =-2

դ) -33 + (-7) =-40

ե) -52 + 3 =-49

զ) – 15 – (-15) =0

4. Հաշվիր արտահայտության արժեքը․

ա) -16 : (-8) + 18 : (-9) – 20 : (-5) =-4

բ) (77 : (-7) – 45 : (-9)) : (-3) =8

5. Հաշվիր․

ա) 4 • (3 + 8) =44

բ) -5 • (-6+ 3) = -15

գ) 0 • (5 + (-5)) = 0

դ) -10 • (8 + (-6)) =-20

Մաթեմ

Ռացիոնալ թվեր

Դրական ու բացասական կոտորակային թվերը և զրոն կազմում են ռացիոնալ թվերի համախումբը։ Պարզ է, որ ամբողջ թվերը ռացիոնալ թվերի մի մասն են։ Եթե երկու ռացիոնալ թվեր ունեն իրար հավասար բացարձակ արժեքներ, բայց տարբեր նշաններ, ապա ասում են, որ այդ ռացիոնալ թվերն իրար հակադիր են։ Օրինակ՝ +6/7թվին հակադիր թիվը կլինի -6/7ը, իսկ-3/2 թվին հակադիր թիվը`+3/2 -ը:

Առաջադրանքներ

1.Տրված կոտորակներից որո՞նք են դրական, որո՞նք` բացասական

-2/3, 1/4 , -3/7, 8/9, -2.4/9, +13/7, -8/13,+6/7,-4/9
դրական ¼ 8/9 +13/7 +6/7
բացասական -⅔ -3/7 -2․4/9 -8/13 -4/9

2. Գրե՛ք հետևյալ կոտորակներին հակադիր կոտորակները.

7/9, -14/15, 8/3, -11/19, -5/6, 25/32, -7/20
-7/9 14/15 -8/3 11/19 ⅚ -25/32 7/20

3. Ո՞ր ռացիոնալ թիվն է ինքն իրեն հակադիր:
0

4. Տրված են -8,+4/3, 0, -6.2/5, +5/7, -23, +4.9/11, +55, -12. 7/9, +11,-7/8 , +5/23, -30. 1/2, -2, +17/23, -7/3,+9/11, -6 թվերը։ Դրանցից առանձնացրե՛ք՝

a) բացասական թվերը, -2 -23 -8 -12 -6

b) բնական թվերը, 4 55 11

c) դրական կոտորակային թվերը, +4/3 +5/7 9/11 7/9 5/23 17/23 +9/11

d) ամբողջ թվերը,-2 -23 -8 -12 -6 0 4 55 11

e) բացասական կոտորակային թվերը, -⅞ -7/3

f) դրական թվերը։0 4 55 11

5.Գծե՛ք կոորդինատային ուղիղ և նրա վրա նշե՛ք -3.1/4, +2.3/4, 0,-6.2/5 , +4.1/2 , թվերին համապատասխանող կետերը։

6.Երեք ապրանքատար վագոններով տեղափոխում էին 1450 արկղ բեռ։ Ճանապարհին առաջին վագոնից 75 արկղ տեղափոխեցին երկրորդը, 45 արկղ՝ երրորդը։ Այն բանից հետո, երբ կայարաններից մեկում երրորդ վագոնից իջեցրին 250 արկղ, բոլոր երեք վագոններում եղած արկղերի քանակները հավասարվեցին։ Սկզբում քանի՞ արկղ կար վագոններից յուրաքանչյուրում։1450-75-45-205=1125
1125:3=375+205=580
375+120=495
495 375 580

7.Ուղղանկյունանիստի ձև ունեցող երկաթե չորսուն ունի 5 սմ բարձրություն, 11 սմ լայնություն և 15 սմ երկարություն։ Քանի՞ կիլոգրամ է նրա զանգվածը, եթե 1 սմ3 երկաթի զանգվածը 7.1/2 գրամ է։
11x15x5=165 825/1x 15/2=12375/2

8.Անտառը գրավում է 130 0000 հա տարածք։ Դրա 35 %-ը հաճարենու անտառն է, 16 %-ը՝ սոճու, 20 %-ը՝ եղևնու, 24 %-ը՝ կաղնու, մնացածը՝ բոխու։ Ամեն մի տեսակ անտառի քանի՞ հեկտար կա տվյալ տարածքում։
3.5×13=45.50000
1.6×13=19.80000
260000
13×2,4

Ռացիոնալ թվեր

Առաջադրանքներ

1.Տրված կոտորակներից որո՞նք են դրական, որո՞նք` բացասական

-2/3, 1/4 , -3/7, 8/9, -2.4/9, +13/7, -8/13,+6/7,-4/9
դրական ¼ 8/9 +13/7 +6/7
բացասական -⅔ -3/7 -2․4/9 -8/13 -4/9

2. Գրե՛ք հետևյալ կոտորակներին հակադիր կոտորակները.

7/9, -14/15, 8/3, -11/19, -5/6, 25/32, -7/20
-7/9 14/15 -8/3 11/19 ⅚ -25/32 7/20

3. Ո՞ր ռացիոնալ թիվն է ինքն իրեն հակադիր:
0

4. Տրված են -8,+4/3, 0, -6.2/5, +5/7, -23, +4.9/11, +55, -12. 7/9, +11,-7/8 , +5/23, -30. 1/2, -2, +17/23, -7/3,+9/11, -6 թվերը։ Դրանցից առանձնացրե՛ք՝

a) բացասական թվերը, -2 -23 -8 -12 -6

b) բնական թվերը, 4 55 11

c) դրական կոտորակային թվերը, +4/3 +5/7 9/11 7/9 5/23 17/23 +9/11

d) ամբողջ թվերը,-2 -23 -8 -12 -6 0 4 55 11

e) բացասական կոտորակային թվերը, -⅞ -7/3

f) դրական թվերը։0 4 55 11

5.Գծե՛ք կոորդինատային ուղիղ և նրա վրա նշե՛ք -3.1/4, +2.3/4, 0,-6.2/5 , +4.1/2 , թվերին համապատասխանող կետերը։

Ռացիոնալ թվեր

Առաջադրանքներ

1.Տրված կոտորակներից որո՞նք են դրական, որո՞նք` բացասական

-2/3, 1/4 , -3/7, 8/9, -2.4/9, +13/7, -8/13,+6/7,-4/9
դրական ¼ 8/9 +13/7 +6/7
բացասական -⅔ -3/7 -2․4/9 -8/13 -4/9

2. Գրե՛ք հետևյալ կոտորակներին հակադիր կոտորակները.

7/9, -14/15, 8/3, -11/19, -5/6, 25/32, -7/20
-7/9 14/15 -8/3 11/19 ⅚ -25/32 7/20

3. Ո՞ր ռացիոնալ թիվն է ինքն իրեն հակադիր:
0

4. Տրված են -8,+4/3, 0, -6.2/5, +5/7, -23, +4.9/11, +55, -12. 7/9, +11,-7/8 , +5/23, -30. 1/2, -2, +17/23, -7/3,+9/11, -6 թվերը։ Դրանցից առանձնացրե՛ք՝

a) բացասական թվերը, -2 -23 -8 -12 -6

b) բնական թվերը, 4 55 11

c) դրական կոտորակային թվերը, +4/3 +5/7 9/11 7/9 5/23 17/23 +9/11

d) ամբողջ թվերը,-2 -23 -8 -12 -6 0 4 55 11

e) բացասական կոտորակային թվերը, -⅞ -7/3

f) դրական թվերը։0 4 55 11

5.Գծե՛ք կոորդինատային ուղիղ և նրա վրա նշե՛ք -3.1/4, +2.3/4, 0,-6.2/5 , +4.1/2 , թվերին համապատասխանող կետերը։

Ռացիոնալ թվեր

Առաջադրանքներ

1.Տրված կոտորակներից որո՞նք են դրական, որո՞նք` բացասական

-2/3, 1/4 , -3/7, 8/9, -2.4/9, +13/7, -8/13,+6/7,-4/9
դրական ¼ 8/9 +13/7 +6/7
բացասական -⅔ -3/7 -2․4/9 -8/13 -4/9

2. Գրե՛ք հետևյալ կոտորակներին հակադիր կոտորակները.

7/9, -14/15, 8/3, -11/19, -5/6, 25/32, -7/20
-7/9 14/15 -8/3 11/19 ⅚ -25/32 7/20

3. Ո՞ր ռացիոնալ թիվն է ինքն իրեն հակադիր:
0

4. Տրված են -8,+4/3, 0, -6.2/5, +5/7, -23, +4.9/11, +55, -12. 7/9, +11,-7/8 , +5/23, -30. 1/2, -2, +17/23, -7/3,+9/11, -6 թվերը։ Դրանցից առանձնացրե՛ք՝

a) բացասական թվերը, -2 -23 -8 -12 -6

b) բնական թվերը, 4 55 11

c) դրական կոտորակային թվերը, +4/3 +5/7 9/11 7/9 5/23 17/23 +9/11

d) ամբողջ թվերը,-2 -23 -8 -12 -6 0 4 55 11

e) բացասական կոտորակային թվերը, -⅞ -7/3

f) դրական թվերը։0 4 55 11

5.Գծե՛ք կոորդինատային ուղիղ և նրա վրա նշե՛ք -3.1/4, +2.3/4, 0,-6.2/5 , +4.1/2 , թվերին համապատասխանող կետերը։

Շաբաթվա ամփոփում

Օրը սկսեցինք ծանոթանալով նախագծերի և անելիքների հետ։
Մենք խաղացինք շատ խաղեր ՝ լրտես, դրոշակ, ալյաս, շախմատ ։ Հետո մեր մոտ եկավ դասատու Գուրգեն Պերոսյան, քանդակագործության և նկարչության մասնագետը։ Մենք խոսեցինք հայկական զարդաքանդակների մասին։

Այսօր մենք ամբողջ օրը խաղում էինք <<խենթ ստոպ>> խաղը։ Նաև մենք կատարեցինք բույսերի բազմացում, մեզ հյուր եկան գինեգործներ և ընկեր Անահիտի հետ կատարեցինք նախագիծ։
Մենք խաղացին հեռախոսային շատ խաղեր։

Այսօր առավոտյան գնացինք սարալանջ, կատարեցինք մաքրում։ Ապա գնացինք հյուսիսային դպրոց, կատարեցինք տարատեսակ փորձեր մասնակցեցինք բնագիտատեխնիկական ստուգատեսի։ Ընկեր Անին կատարեց շատ հետաքրքիր փորձ, որի հետևանքով առաջացավ հրավառություն, որը կոչվում է մագնեզյումի այրումը։ Ապա պարեցինք և խաղացինք։
Կատարեցինք բույսերի աճացում։

Մենք այսօր գնացինք ճամփորդության։ Մենք տեսանք շատ գեղեցիկ նկարներ և նաև ամենավերևում տեսանք շատ գեղեցիկ լույսեր։ Թանգարանից հետո մենք գնացինք քայլելու, ապա մենք գնացինք տաշիր պիցա։ Դրանից հետո մենք քայլեցինք և գնացինք ըմպելիք գնելու և վերադարձանք դպրոց։